Νοσοκομείο ιπποτών

ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ ΤΩΝ ΙΠΠΟΤΩΝ                      

H KATAΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

Το 1437, ο Καταλανός μεγάλος Μάγιστρος Antoni Fluvian άφησε στη διαθήκη του 10.000 χρυσά φλουριά για να χτιστεί το μεγάλο νοσοκομείο που σώζεται σήμερα, ποσόν που βέβαια κάλυψε μικρό μόνο μέρος του τελικού κόστους. Οι εργασίες ξεκίνησαν επί του διαδόχου του, μεγάλου μαγίστρου Jean de Lastic, το 1440 και περατώθηκαν από το μεγάλο Μάγιστρο Pierre Aubusson το 1489 με την επίβλεψη του Ιωαννίτη Pierre Clouet. Πάντως, το νοσοκομείο δεχόταν ήδη ασθενείς το 1485. Το οικόσημο του Fluvian βρίσκεται σε θυρεό που κρατούν άγγελοι σε μαρμάρινη πλάκα πάνω από την κεντρική είσοδο του κτιρίου. Θυρεοί του μεγάλου μαγίστρου d' Aubusson στολίζουν τα κιονόκρανα των πεσσών της μεγάλης αίθουσας των ασθενών στον όροφο, ενώ ζωγραφιστοί θυρεοί των Fluvian, de Lastic και d' Aubusson διασώζονται στα ξύλινα μεσοδόκια των ταβανιών σε ορισμένα δωμάτια του ορόφου. Στη μεγάλη αίθουσα των ασθενών υπήρχε και παρεκκλήσιο για την τέλεση της λειτουργίας καθημερινά μπροστά στους ασθενείς.                              

H ΑΝΑΤΟΜΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ                                                    

Το κεντρικό κτίριο είναι διώροφο, διευθετημένο γύρω από εσωτερική αυλή με στοές. Υπήρχε και δευτερεύουσα εσωτερική αυλή με κλιμακοστάσιο προς τον όροφο. Στο ισόγειο βρίσκονταν αποθήκες αλλά και οκτώ καταστήματα με είσοδο από το δρόμο, που ενοικιάζονταν προς όφελος του πριόρη και του εφημέριου του ιδρύματος. Στον όροφο, εκτός από τη μεγάλη αίθουσα των ασθενών, υπήρχαν τραπεζαρία, μεγάλο μαγειρείο, γραφεία, αποχωρητήρια, λουτρά, πηγάδι και ατομικά δωμάτια για επίσημους ασθενείς.

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΙΠΠΟΤΙΚΟΥ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟΥ

 ΤΟΝ ΜΕΣΑΙΩΝΑ

·        Η μεγάλη αίθουσα των ασθενών είχε δύο σειρές από κρεβάτια με ουρανό, διάταξη που συνηθιζόταν στα νοσοκομεία της Δύσης, αλλά το συγκρότημα θυμίζει περισσότερο τα βυζαντινά ξενοδοχεία για τους απόρους και τα μεγάλα χάνια της Ανατολής, που φιλοξενούσαν τους εμπόρους των καραβανιών. Την ευθύνη του ιδρύματος είχε ανώτατος αξιωματούχος του Τάγματος των Ιωαννιτών, ο αρχηγός της γλώσσας της Γαλλίας, που ήταν γνωστός ως Μέγας Νοσοκόμος ή οσπιταλάριος. Είχε δύο εκλεγμένους βοηθούς και ειδική σφραγίδα. Εκείνος επέλεγε και το διευθυντή του νοσοκομείου, τον ινψιρμάριο, που ήταν και αυτός Ιωαννίτης και η θητεία

του ήταν διετής. Όπως και οι γιατροί που απασχολούσε το ίδρυμα, ήταν υποχρεωμένος να επισκέπτεται τους αρρώστους δύο φορές την ημέρα, πρωί και βράδυ. Υπήρχε πάντοτε εφημερεύων και οι γιατροί επέβλεπαν και δύο χειρουργούς.

·        Το νοσοκομείο διέθετε προσωπικό υπηρέτη για κάθε ασθενή, φαρμακείο και φαρμακοποιό που εκτελούσε τις συνταγές. Η περίθαλψη προσφερόταν δωρεάν, ενώ φιλοδώρημα έδινε όποιος ήθελε στον προσωπικό του υπηρέτη. Το νοσοκομείο φρόντιζε και τραυματίες πολέμου. Όταν γινόταν κάποιος αναγκαστικός ακρωτηριασμός, εξέδιδε βεβαίωση ότι η απώλεια δεν αποτελούσε τιμωρία για εγκληματική πράξη.

·        Με την εισαγωγή τους στο νοσοκομείο, οι ασθενείς έπρεπε να εξομολογηθούν, να μεταλάβουν και να κάνουν τη διαθήκη τους και δεν μπορούσαν να αλλάξουν τη θεραπεία που όριζε ο γιατρός. Είχαν ο καθένας το κρεβάτι του και έτρωγαν σε αργυρά σκεύη. Στην ανάρρωση απαγορευόταν να θορυβούν, να παίζουν τυχερά παιχνίδια και να διαβάζουν δυνατά. Οι κανονισμοί αυτοί βρίσκονταν αναρτημένοι από αλυσίδα στη μεγάλη αίθουσα των ασθενών. Εκτός από τους αρρώστους και των δύο φύλων, που περιθάλπονταν μαζί, στο νοσοκομείο φρόντιζαν εγκαταλελειμμένα παιδιά και εκεί στεγαζόταν και η υπηρεσία της πρόνοιας για τους απόρους. |

·        Οι γιατροί αμείβονταν με 250 χρυσά φλουριά το χρόνο, ενώ οι χειρουργοί με 120. Ο ετήσιος προϋπολογισμός του νοσοκομείου ανερχόταν σε 7.000 χρυσά φλουριά περίπου, χωρίς να περιλαμβάνονται τα έξοδα για τους λεπρούς, τις νοσοκόμες και τα ορφανά.

ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Β’ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟ

 Κατά την Τουρκοκρατία (1522-1912), στις αποθήκες φυλασσόταν στρατιωτικό υλικό, ενώ το κτίριο χρησιμοποιήθηκε ως στρατιωτικό νοσοκομείο. Το 1836, ο σουλτάνος Μαχμούτ Β' δώρισε τα περίτεχνα γοτθικά ξύλινα θυρώματα του κτιρίου στο βασιλιά της Γαλλίας τα οποία και σήμερα φυλάσσονται στο Μουσείο των Βερσαλλιών. Η αποκατάσταση του κτιρίου έγινε επί Ιταλοκρατίας (1912-1944), οπότε προστέθηκε και η κλίμακα του μεγάλου αίθριου προς τον όροφο. Το 1915, στεγάστηκε εδώ το Αρχαιολογικό Μουσείο και διαμορφώθηκαν οι κήποι. Μετά το Β' Παγκόσμιο πόλεμο αποκαταστάθηκαν οι ζημιές από βόμβα που είχε πέσει στην τραπεζαρία.