Φιλέρημος

ΦΙΛΕΡΗΜΟΣ

Ο λόφος της Φιλερήμου

Ο λόφος της Φιλερήμου βρίσκεται στο Β/Α άκρο του νησιού της Ρόδου. Έχει ύψος 247 μέτρα και είναι τουριστικά ένα από τα πιο πολυσύχναστα σημεία στη Ρόδο

 

Η Ιστορία

Κατοικήθηκε από τα αρχαία χρόνια από τους Τελχίνες Ακολούθησαν οι Μινωίτες το 1500 π.Χ Το 14ο αι. π.Χ. επικρατούν οι Μυκηναίοι που οχύρωσαν το λόφο Το 1100 π.Χ. επικράτησαν οι Δωριείς που έχτισαν νέα Οχυρά καθώς και έδωσαν στην περιοχή το απαράμιλλο στίγμα της παρουσίας τους.

Οι μύθοι

Ο μύθος του Φόρβαντος, ενός περιπλανώμενου ο οποίος κλήθηκε από τους Ρόδιους για να τους σώσει από τα φίδια και τελικά εγκαταστάθηκε στο Φιλέρημο.

Η ιστορία της Βασιλοπούλας που καταδιωκόμενη από τους εχθρούς αυτοκτόνησε στο Φιλέρημο πέφτοντας στο γκρεμό

 Ο Σταυρός

Ο Σταυρός της Φιλερήμου που υπάρχει σήμερα χτίστηκε το 1996 με σκάλα στο εσωτερικό του και έχει ύψος 18 μέτρα Ο προηγούμενος Σταυρός ήταν από πέτρα και είχε χτιστεί από τους Ιταλούς και είχε ύψος 30μ.

            

Το Μοναστήρι

Το μοναστήρι χτίστηκε από τους Ιππότες το 14ο αι. μ.Χ. πάνω στα ερείπια Βυζαντινής εκκλησίας η οποία είχε χτιστεί πάνω στα θεμέλια του Ναού της Ιαλυσίας Αθηνάς τμήμα των οποίο σώζεται μέχρι και σήμερα

Η Ακρόπολη

Η Ακρόπολη της Ιαλυσού χτίστηκε πρώτη φορά από τους Τελχίνες και συνέχισε να χρησιμοποιείται μέχρι την Τουρκοκρατία. Εκεί προφυλάσσονταν οι Ιαλύσιοι από τους εισβολείς και ερείπια της σώζονται και σήμερα.

 Αρχαιολογικοί Χώροι

Στη Φιλέρημο Αρχαιολογικοί χώροι είναι η Δωρική Κρήνη, έργο 3.000 χρόνων, τα ερείπια της Ακρόπολης καθώς και τα υπολείμματα του Ναού της Αθηνάς. Οι χώροι αυτοί είναι προσβάσιμοι και φροντίζονται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία Ρόδου

Τα Μονοπάτια

Η Φιλέρημος είναι γεμάτη μονοπάτια. Τα κυριότερα είναι αυτό που οδηγεί προς το παλιό εκκλησάκι του Προφήτη Ηλία, ο παλιός δρόμος, και το μονοπάτι προς τη Δωρική Κρήνη. Τα μονοπάτια αυτά σήμερα σώζονται αλλά όχι και σε τόσο καλή κατάσταση. Κυρίως αυτό που οδηγεί στην Δωρική Κρήνη είναι εντελώς παραμελημένο ιδιαίτερα στο τέλος του.

Φιλέρημος(αρχαία Αχα'ί'α ή Οχύρωμα.

Φιλέρημος κατοικία θεών και Ελλήνων Ροδίων.

Ο σημερινός φίλος που θα επισκεφτεί τον Ιερό λόφο του Φιλέρημου, μεταξύ άλλων μπορεί να δει πολλά αξιοθέατα, εκκλησίες, ναούς αρχαίους, σύγχρονα μοναστήρια, φυσικό κάλλος και ανυπέρβλητο αρχαίο κάλλος.

Μόλις φτάσετε στον αρχαιολογικό χώρο, θα βρείτε μπροστά σας ένα είδος τεράστιας βελανιδιάς. Δεξιά αρχίζει ο Δρόμος του Γολγοθά, που είναι ένα ρομαντικό μονοπάτι, μοναδικής ομορφιάς, ιστορίας και πίστης. Από την αρχή μέχρι το τέλος αυτού του δρόμου υπάρχουν στα δεξιά χάλκινα μνημεία, του Ιταλού Antonio Maraini, που εικονίζουν σκηνές από το Θείο Πάθος. Αριστερά καθώς μπαίνουμε στον αρχαιολογικό χώρο, προβάλλει εμπρός μας η εκκλησία: Παναγιά της Φιλερήμου, ιερός ναός που αναπαλαιώθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 1931. Η Παναγιά Φιλερήμου και η εικόνα της έχουν δεθεί άρρητα με την ιστορία της Ρόδου γιατί από την ιπποτική εποχή και σε όλες τις πολιορκίες οι ιππότες έφερναν την εικόνα της Παναγίας στην πόλη για προστασία.

Μπροστά από την εκκλησία υπάρχουν τα θεμέλια δυο ναών των Ελληνιστικών χρόνων 3ος αιώνας π.χ. Πρόκειται για τους ναούς του Δία Πολιέα και της κόρης του Αθηνάς Πολιάδος, που λατρεύονταν εδώ από τους αρχαίους μας προγόνους. Δίπλα στο ναό υπάρχει ένα βαπτιστήριο του 5ου αιώνα μ.Χ. όπου βαπτίζονταν οι πρώτοι χριστιανοί. Μέσα στην εκκλησία υπάρχει στο δάπεδο σχεδιασμένο με κεραμίδι ένα ψάρι που είναι το έμβλημα των πρώτων χριστιανών.

Από το ύψος του λόφου των 267 μέτρων μπορεί να δει κανείς τα χωριά: Μαριτσά, Παστίδα, Ιαλυσό, Παραδείσι και μέχρι την αντικρινή Μικρά Ασία. Υπάρχουν όμως και μύθοι που πρέπει να γνωρίζουμε.

Λένε πως κάποτε ο Έλληνας Ίφικλος πολιορκούσε τον Φοίνικα Φάλανθο, που είχε κατακτήσει την Φιλέρημο. Τότε ο λόφος λεγόταν Αχαΐα, που είναι και το πραγματικό όνομα του λόφου. Ο Ίφικλος ρώτησε το μαντείο των Δελφών πως θα διώξει από το λόφο τον κατακτητή Φάλανθο. Ο χρησμός έλεγε πως μόνο αν ασπρίσουν τα κοράκια και ο Φάλανθος βρει ψάρια στο κανάτι που πίνει νερό, μόνο τότε οι Έλληνες θα ξαναπάρουν το λόφο και την περιοχή. Ο Φάλανθος είχε και μια όμορφη κόρη τη Δορκία, που ερωτεύτηκε παράφορα τον Έλληνα Ίφικλο. Έτσι η κόρη του Φάλανθου έπιασε κοράκια και τα έβαψε άσπρα και στο κανάτι έβαλε ψάρια που έπιασε από τη θάλασσα. Ο πατέρας της όταν είδε τα ψάρια και τα λευκά κοράκια πίστεψε πως ο χρησμός έπρεπε να επαληθευτεί. Έτσι παρέδωσε την Φιλέρημο στον Ίφικλο ο οποίος παντρεύτηκε τη Δορκία.

Ο σταυρός του Φιλερήμου ορθώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1934 από τον τότε Ιταλό διοικητή Μάριο Λάγκο, ημέρα ανύψωσης του τιμίου Σταυρού. Ο σταυρός έμεινε στο λόφο μέχρι τις 10 Ιουνίου 1941 όταν οι Ιταλοί τον κατέστρεψαν για να μη δίνει στόχο στους εχθρούς.

Στις μέρες μας ο σταυρός του Φιλερήμου ξαναχτίστηκε από τα μέλη της λέσχης LIONS στις 14 Οκτωβρίου 1995. Έχει ύψος 17,8 μέτρα και διαστάσεις κορμού 1,6 Χ 1,6 μέτρα. Έχει 66 σκαλοπάτια και μήκος πτερύγων ίσο με το ύψος του.

Ιερά Μονή Παναγιάς Φιλερήμου.

Το μοναστήρι της Παναγίας Φιλερήμου στη Ρόδο, προσκύνημα για όλο τον Χριστιανικό κόσμο

Σε ένα ειδυλλιακό τοπίο στο βορειοδυτικό άκρο της Ρόδου, πάνω στο λόφο του Φιλερήμου σε υψόμετρο 260 μέτρων, βρίσκεται το μοναστήρι της Παναγίας αφιερωμένο στη Ζωοδόχο Πηγή.

 

Στη θέση αυτή προϋπήρξε η ακρόπολη της Ιαλυσού κι ο αρχαίος ναός της Αθηνάς, ο οποίος, τον 5ο αιώνα μ.Χ., μετατράπηκε σε χριστιανικό ναό, από τον οποίο σώζεται μόνο το βαφτιστήρι. Το μετέπειτα εκκλησιαστικό συγκρότημα χτίστηκε από τους Ιππότες και αναστηλώθηκε στη σημερινή του μορφή από Ιταλούς αρχαιολόγους.

Αξέχαστη σε όποιον επισκέπτεται το μοναστήρι μένει η "οδός του Μαρτυρίου" ή "Γολγοθάς" δίπλα από τη μονή. Είναι ο λιθοστρωμένος δρόμος κάτω από τη σκιά των δέντρων, με τα 134 επίπεδα που μοιάζουν με σκαλοπάτια, όπου με 14 χαλκογραφίες και βωμούς στη μια πλευρά του, αναπαρίστανται τα πάθη του Χριστού. Κατά μήκος όλης της διαδρομής θα δείτε εκατοντάδες παγόνια.

Στο τέλος ορθώνεται περήφανα ένας γιγαντιαίος Σταυρός 18 μέτρων. Στο εσωτερικό του σταυρού υπάρχει στρογγυλή σκάλα που οδηγεί στο οριζόντιο τμήμα του σταυρού από όπου προσφέρεται συναρπαστική, πανοραμική θέα σε όλο το νησί, ιδιαίτερα μαγευτική κατά το ηλιοβασίλεμα.

Εντός της μονής υπάρχουν η λιθόκτιστη γοτθική εκκλησία της Παναγίας του Φιλερήμου και η μικρή υπόγεια εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Χωστού, προϊπποτικής εποχής (14ου – 15ου αιώνα, με σπάνιες τοιχογραφίες. Αξιόλογη είναι και η Δωρική κρήνη, έργο 3.000 χρόνων, η οποία φέρνει νερό από την κορυφή του λόφου σε δεξαμενή λαξευμένη στο βράχο.

Η μονή διοικείται από επιτροπή της Ιεράς Μητρόπολης Ρόδου. 

Η Εικόνα της Παναγιάς της φιλερήμου.

Η εικόνα στην εκκλησία της Παναγίας του Φιλερήμου είναι αντίγραφο της θαυμαστής, ιστορικής εικόνας που βρίσκεται σήμερα στο Μαυροβούνιο.

Είναι ένα από τα σημαντικότερα κειμήλια της Χριστιανοσύνης σε Ανατολή και Δύση. Η ιστορία της φαίνεται να ξεκινά από τον 11ο αιώνα μ.Χ. και πιθανόν να προέρχεται από την Ιερουσαλήμ. Μέλη του Τάγματος του Αγίου Ιωάννου την έφεραν στη Ρόδο, όπου αργότερα πήρε και το προσωνύμιο από το λόφο Φιλέρημο, στον οποίο φιλοξενήθηκε. Κατά άλλους το Τάγμα την βρήκε ήδη στο νησί μετά από την κατάκτησή του το 1310, και ότι οι κάτοικοι την είχαν ήδη καθιερώσει ως προστάτιδά τους.

Το 1480 μ.Χ. κατά τη διάρκεια της πρώτης οθωμανικής πολιορκίας, η εικόνα μεταφέρεται προσωρινά στην πόλη της Ρόδου και λιτανεύεται στις επάλξεις για να εμψυχώνει τον στρατό. Το 1523 μ.Χ., η εικόνα της Παναγίας του Φιλερήμου αφήνει για πάντα το νησί της Ρόδου για να ξεκινήσει την μεγάλη της πορεία μέσα στον χρόνο και την ιστορία. Ιταλία, Γαλλία, και στο νησί της Μάλτας, όπου είχε εξαιρετικά μεγάλη δύναμη και το προστάτευσε ειδικά κατά τη μεγάλη οθωμανική πολιορκία το 1565 μ.Χ. Όταν ο Μέγας Ναπολέων κατέλαβε τη Μάλτα το 1798 μ.Χ., κατά τις επιθέσεις των ληστών στα παλάτια και τις εκκλησίες, αφαιρέθηκε από αυτούς το κάλυμμά της. Η εικόνα ταξίδεψε στη Ρωσία, όπου ο Τσάρος Παύλος ο Α΄ την υποδέχτηκε με τιμές μαζί με άλλα δύο πολύτιμα κειμήλια το χέρι του Τιμίου Προδρόμου και ένα τεμάχιο του Τιμίου Ξύλου.

Στην εικόνα τοποθετήθηκε νέο χρυσό κάλυμμα που δομήθηκε με τα ακριβότερα κοσμήματα. Έμεινε στ, μέχρι την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 μ.Χ., όταν την έκρυψαν στην Αγίτρούπολη κ α τη μετέφεραν στην Κοπεγχάγη, μετά στο Βερολίνο κι από εκεί στο Βελιγράδι στο παλάτι της βασιλικής οικογένειας. Μομρδισμό τουραδίου το 1941, μεταφέρθηκε στο μοναστήρι Όστρογκ και έπειτα τα ανέλαβε η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου. Σήμερα φυλάσσετο στο Εθνικό Μουσείο της χώρας.

Θεωρήθηκε ότι είναι έργο του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά, αλλά η ιστορία της εικόνας φαίνεται να ξεκινά από τον 11ο αιώνα. Το πρόσωπο της Παναγίας είναι ζωγραφισμένο στον καμβά, που έπειτα εφαρμόστηκε στην ξύλινη επιφάνεια.

Αν και μετακινήθηκε αρκετές φορές, η εικόνα έμεινε στην Ρόδο μέχρι το 1523. Προφορικές παραδόσεις αλλά και ιστορικά γεγονότα λένε ότι υπερασπίστηκε το νησί της Ρόδου από τις πολυάριθμες τουρκικές επιθέσεις. Μετά από τη μεγάλη επίθεση και την τελική πτώση της Ρόδου σύμφωνα με τουρκικές πηγές, το 1522, ο νέος κυβερνήτης Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής, εντυπωσιασμένος από το θάρρος των Ιπποτών, τους επέτρεψε να πάρουν φεύγοντας μαζί τους όλα τα κειμήλια και τα λατρευτικά τους αντικείμενα. Έτσι λοιπόν η εικόνα ξεκίνησε την μεγάλη της πορεία στην ιστορία. Αρχικά προς την Ιταλία όπου έμεινε εκεί από το 1523-1527, έπειτα προς τη Γαλλία από το 1527 - 1530.

Η εικόνα έμεινε στη Ρωσία, μέχρι την επανάσταση του 1917, όταν την έκρυψαν στη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη, και έπειτα μέσω της Εσθονίας, το 1919 την μετέφεραν στην Κοπεγχάγη (Villa Di Vidor), για να την δώσουν έπειτα στη Μαρία Φιοντόροβνα, μητέρα της Βασίλισσας της Ρωσίας, η οποία κατόρθωσε να μεταβεί στη Δανία το 1917 μετά από την Οκτωβριανή Επανάσταση. Η εικόνα έμεινε εκεί από το 1919 έως το 1928.
Με διαταγή της Μαρίας Φιοντόροβνα, στον δρόμο προς το Βελιγράδι, ή σύμφωνα με μερικές υποθέσεις - στον δρόμο προς την εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονος - στο ρωσικό μοναστήρι του Αγίου Όρους, και τα τρία κειμήλια μετακινήθηκαν σύντομα προς τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βερολίνο, όπου έμειναν από το 1928 έως το 1929.
Η Βασιλική Οικογένεια Καρατζώρτζεβιτς κράτησε τα κειμήλια στο παλάτι τους στο Βελιγράδι από το 1929 έως το 1941. Μετά από το βομβαρδισμό του Βελιγραδίου στις 6 Απριλίου 1941, τα κειμήλια μεταφέρθηκαν στο μοναστήρι Όστρογκ, και παρέμειναν εκεί έως το 1952. Κατόπιν τα ανέλαβε η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου και τα τοποθέτησε στο Εθνικό Θησαυροφυλάκιο.
Το 1978 η κυβέρνηση παρέδωσε τα δύο κειμήλια στην Επίσημη Εκκλησία και σήμερα βρίσκονται στο μοναστήρι του Cetinje, ενώ την εικόνα παρέδωσε στο μουσείο του Cetinje (αυτήν την περίοδο φυλάσσεται στο Εθνικό Μουσείο του Μαυροβουνίου).
Από το 2002, η θαυμαστή εικόνα της Παναγίας της Φιλερήμου, παραμένει στο Μπλε Παρεκκλήσι του Εθνικού Μουσείου του Μαυροβουνίου.

Σύντομο Οδειπορικό.

Στη γύρω από τήν Φιλέρημο περιοχή η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως ευρήματα που ανήκουν στην μινωική και μυκηναϊκή εποχή, πράγμα που βεβαιώνει ότι η οίκηση της Ιαλυσού είναι συνεχής και χρονολογείται στο απώτατο αυτό χρονικό σημείο.
Βρέθηκαν μυκηναϊκά και αρχαία νεκροταφεία με πλήθος τάφων και πλούσια ευρήματα, που τα περισσότερα εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο της Ρόδου.
Σ’ ένα πλάτωμα στην Φιλέρημο βρισκόταν λιγοστά ερείπια της ακρόπολης της ισχυρής Αρχαίας Ιαλυσού και υπολείμματα των θεμελίων του ναού της Πολιάδος Αθηνάς και του Δία Πολιέα, που χρονολογούνται στον 3ο ή 2ο αιώνα π.Χ. Ο ναός ήταν μεγάλος, δωρικού ρυθμού και έμοιαζε με αυτόν την Λινδίας Αθηνάς. Πάνω στα ερείπια του ναού αυτού ήταν χτισμένη μια παλαιοχριστιανική βασιλική του 5ου αιώνα μ.Χ., από την οποία σήμερα σώζεται μόνο το σταυροειδές βαφτιστήριο.
Ο χώρος είναι περιφραγμένος με πέτρινο μαντρότοιχο και η είσοδος γίνεται από την ανατολική πύλη, απ’ όπου μια πλατιά πέτρινη σκάλα, με ψηλά κυπαρίσσια δεξιά και αριστερά της, μας οδηγεί στο μοναστήρι της Παναγίας της Φιλερήμου, αφιερωμένο στη Ζωοδόχο Πηγή, που χτίστηκε απο τους Ιππότες στη θέση της παλαιότερης βυζαντινής εκκλησίας και αναστηλώθηκε στη σημερινή του μορφή από Ιταλούς αρχαιολόγους.
Στην ανατολική καθώς και τη βορειοδυτική γωνία του λόφου είναι ορατά τα υπολείμματα βυζαντινής οχύρωσης με προσθήκες της εποχής της Ιπποτοκρατίας.

 

 Ακριβώς δίπλα στο σταυρόσχημο βαφτιστήριο βρίσκεται η λιθόκτιστη γοτθική αναστηλωμένη εκκλησία της Παναγίας της Φιλερήμου.
Στα αριστερά της κύριας εισόδου του αρχαιολογικού χώρου και σε χαμηλότερο επίπεδο από το μοναστήρι βρίσκεται η μικρή υπόγεια βυζαντινή εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Χωστού, 14ου ή 15ου αιώνα μ.Χ.
Απέναντι από την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου και έξω από την περίφραξη ξεκινάει ο λεγόμενος Γολγοθάς, ένας λιθοστρωμένος διάδρομος με 14 χαλκογραφίες σε μια πλευρά του, στημένες πάνω σε βάθρα, οι οποίες αναπαριστούν τα πάθη του Χριστού. Η θέα από εδώ είναι συναρπαστική. Πεύκα, κυπαρίσσια, βελανιδιές, ελιές παντού, ως εκεί που φθάνει το μάτι. Λίγα μέτρα κάτω από την πλαγιά του λόφου είναι εν μέρει αναστηλωμένη κρήνη με έξι δωρικούς κίονες και ισάριθμους πεσσούς στο εσωτερικό ( 4ος αιώνας π.Χ.)

Στο λόφο της Φιλέρημου φτάνει κανείς μέσω του χωριού Τριάντα κι αφού διανύσει ένα καταπράσινο πευκοδάσος. Η περιοχή πήρε το όνομά της το 13ο αιών από ένα μοναχό, ο οποίος ήρθε από την Ιερουσαλήμ κι έφερε μαζί το μια θαυματουργή εικόνα της Παναγίας. Στην κορυφή του καταπράσινου λόφου έκτισε ένα εκκλησάκι αφιερωμένο στη χάρη της. Αργότερα οι Ιππότες έκτισαν στην ίδια τοποθεσία ένα μεγάλο μοναστήρι. Στο λόφο της Φιλέρημου υπήρχε η ακρόπολη της αρχαίας Ιαλυσού.

Πηγές:  http://www.lisa.com.gr/filerimosgr.htm

             http://www.imr.gr/content.php?menuid=3&id=52

             http://www.holiday.gr/gr/place6.php?place_id=1332

             http://www.amazingrhodes.com/filerimos%20gr.html

            http://monastiria.gr/index.php?option=com_content&view=article &id=620&lang=el