Ευαγγελισμός

Ο Ιερός Ναός του Ευαγγελισμού στο κέντρο της Ρόδου είναι μία εκκλησία , την οποία επισκέπτονται χιλιάδες άνθρωποι ετησίως. Θεωρείται η μεγαλύτερη εκκλησία του νησιού και ένα σημαντικό αξιοθέατο, καθώς «συνοδεύεται» από μια ιστορία πολλών χρόνων.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ:

Ύστερα από αρχαιολογικές ανασκαφές που είχαν πραγματοποιήσει στο σημερινό κέντρο της πόλης της Ρόδου οι Ιταλικές κατοχικές αρχές στα τέλη της δεκαετίας του 1920, εικάσθηκε ότι στο σημείο που σήμερα βρίσκεται ο Ευαγγελισμός είχε κτισθεί από τους Ιππότες ένας Καθολικός Ιερός Ναός που ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή -ένας ναός που καταστράφηκε το 1856, επειδή το υπόγειό του χρησιμοποιείτο ως αποθήκη πυρομαχικών-. 

Με αυτήν την αφορμή, οι Ιταλοί κατακτητές αποφάσισαν να ανοικοδομήσουν ξανά την εκκλησία των Ευρωπαίων Ιπποτών και την εγκαινίασαν το φθινόπωρο του 1930. 

Απόφαση συνεπέστατη με την ιταλική ιδεολογική βάση προκειμένου να 'αιτιολογείται' η κατοχή της Δωδεκανήσου : Οι Ιταλοί πρόβαλαν ότι η στρατιωτική κατοχή των νησιών δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η φυσική ιστορική συνέχεια της παλαιότερης κατοχής των ευρωπαίων Ιπποτών, και με αυτήν την αφορμή, καθ'όλη τη διάρκεια της παραμονής τους στη Ρόδο, φρόντιζαν να αναδεικνύουν, να ανακαινίζουν αλλά και να επανοικοδομούν οποιοδήποτε κτήριο θύμιζε την παρουσία των προκατόχων τους. Άλλωστε, δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι κατά τη διάρκεια της Ιταλικής Κατοχής, οι αρχές είχαν φροντίσει να αγνοήσουν ή ακόμα και να καλύψουν με οικοδομικά υλικά της εποχής ,πάμπολλα μνημεία αναγόμενα χρονικά στα χιλιάδες χρόνια αρχαίου ελληνικού και βυζαντινού παρελθόντος, για ευνόητους λόγους παρελθόντος, για ευνόητους λόγους.

 Το 1947, με την απελευθέρωση και ενσωμάτωση της Δωδεκανήσου με το σύγχρονο Ελληνικό Κράτος, τα διοικητικά κτήρια που είχε αφήσει πίσω της η Ιταλική Κατοχή στο κέντρο της πόλης θα εξυπηρετούσαν πλέον τις ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες. Ήταν φυσικό επόμενο και

ο επιβλητικός San Giovanni  να εξυπηρετεί πια τις λατρευτικές ανάγκες της συντριπτικής πλειοψηφίας του ντόπιου ελληνορθόδοξου πληθυσμού. 

 Έτσι, η καθολική εκκλησία αποδόθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Ρόδου, χωρίς να μεταβληθεί η εξωτερική της όψη, με αποτέλεσμα η Ρόδος αλλά και η Ορθοδοξία γενικότερα, να αποκτήσουν την.. μοναδική ορθόδοξη εκκλησία που το Ιερό της "έβλεπε" στο Βορρά και όχι στην Ανατολή (!)

 Πάντως, από γεωγραφική τουλάχιστον άποψη, αυτός ο περίεργος προσανατολισμός δεν είναι τελείως παράλογος : η Ορθόδοξη Εκκλησία στη Ρόδο ανέκαθεν υπαγόταν (και συνεχίζει να υπάγεται) στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης –δηλαδή στο Βορρά.

Η πραγματικά μοναδική ιστορία αυτής της εκκλησίας δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστες τις αρχιτεκτονικές της γραμμές. Έτσι, ενώ κατά την Ιταλική Κατοχή είχε συνδιαστεί κατά τρόπο πρωτοποριακό ο γοτθικός ρυθμός με επιρροές της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, με την Απελευθέρωση των νησιών μας η πρωτοτυπία του παντρέματος Ανατολής και Δύσης συνεχίσθηκε : 

 Η 'ιδιοτροπία' του Ιερού που θα συνέχιζε να κοιτά προς Βορρά, πλαισιώθηκε με τη σκληρή δουλειά του εξ Ελλάδος Φώτη Κόντογλου, πατέρα της σύγχρονης ορθόδοξης αγιογραφίας, με βοηθό του τον καλύτερο μαθητή του, Ιωάννη Τερζή. 

 Οι εργασίες της αγιογράφησης μιας τόσο μεγάλης εκκλησίας δεν ήταν απλή υπόθεση. Η πρώτη πινελιά που άγγιξε τους πέτρινους άδειους γοτθικούς τοίχους φάνηκε το 1951 και ολοκληρώθηκε, ούτε λίγο ούτε πολύ, το 1961 -δέκα ολόκληρα χρόνια αργότερα.

Φώτης Κόντογλου (Αγιογράφος του Ιερού Ναού του Ευαγγελισμού της Ρόδου)

1895 – 1965

Γεννήθηκε στο Αϊβαλί (τις αρχαίες Κυδωνίες) στις 8 Νοεμβρίου 1895 και ήταν γιος του Νικολάου Αποστολέλλη και της Δέσποινας Κόντογλου.  Όταν μεγάλωσε λοιπόν υιοθέτησε το οικογενειακό επίθετο της μητέρας του. Το συγγραφικό και εικαστικό του τάλαντο άνθισε νωρίς. Όντας μαθητής Γυμνασίου, εξέδιδε το περιοδικό «Μέλισσα» με κείμενα δικά του και των συμμαθητών του, τα οποία εικονογραφούσε ο ίδιος.

 Πολλές από αυτές έχουν εκδοθεί από τον «Αστέρα». Αγιογράφησε πολλές εκκλησίες (Καπνικαρέα, Αγία Βαρβάρα Αιγάλεω, Άγιος Ανδρέας Πατησίων, Ζωοδόχος Πηγή και Αγία Παρασκευή Παιανίας, Ευαγγελισμός Ρόδου, Άγιος Χαράλαμπος Πολυγώνου, Άγιος Γεώργιος Κυψέλης κ.ά).

Βιβλιογραφία: Οι πληροφορίες βρέθηκαν στο internet και από μια συνέντευξη ενός ιστορικού